Καθημερινά εκατοντάδες ασθενείς στον πλανήτη υποβάλλονται σε κάποια χειρουργική επέμβαση. Η ομαλή ή όχι μετεγχειρητική πορεία των ασθενών αυτών εξαρτάται από το πόσο σωστά έχουν προετοιμασθεί κατά την προεγχειρητική περίοδο.
Η προεγχειρητική περίοδος είναι πολύ σημαντική για την κατάλληλη προετοιμασία και βελτιστοποίηση ορισμένων παραγόντων. Οι παράγοντες αυτοί ενοχοποιούνται ότι συμβάλλουν στην αύξηση του κινδύνου για εμφάνιση μετεγχειρητικών επιπλοκών.
Αν λοιπόν και εσείς προγραμματίζετε να υποβληθείτε σε κάποια χειρουργική επέμβαση, είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζετε τους κινδύνους που απειλούν την ομαλή μετεγχειρητική πορεία ώστε να προετοιμασθείτε καλύτερα.
Ως ασθενείς έχετε και εσείς έναν σημαντικό ρόλο στην ομαλή ανάνηψη και ανεπίπλοκη ανάρρωσή σας μετά το χειρουργείο.
Πώς μπορείτε να προετοιμαστείτε καλύτερα για το χειρουργείο;
Το πρόγραμμα «Δυνατή/ός για το Χειρουργείο» (Strong for Surgery) είναι ένα πρόγραμμα του Αμερικανικού Κολλεγίου Χειρουργών που φέρνει σε άμεση συνεργασία το νοσοκομείο, την ιατρική ομάδα —χειρουργό και αναισθησιολόγο— και τον ασθενή κατά την προεγχειρητική περίοδο, προσφέροντας στον τελευταίο χρήσιμες πληροφορίες.
Οι πληροφορίες αυτές έχουν σχέση με κινδύνους που προέρχονται από συγκεκριμένους παράγοντες, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, το κάπνισμα, η θρέψη και η διατροφή, η λήψη φαρμάκων κ.ά., οι οποίοι μπορεί να συμβάλουν στην εμφάνιση μετεγχειρητικών επιπλοκών.
Παράλληλα, το πρόγραμμα προσφέρει πρακτικές οδηγίες ώστε ο ασθενής, είτε μόνος είτε σε συνεργασία με τον γιατρό του, να καταστεί πρωταγωνιστής στην προσπάθεια βελτιστοποίησης των παραγόντων αυτών.
Ο κάθε ασθενής που πρόκειται να υποβληθεί σε μία χειρουργική επέμβαση πρέπει να έχει ενεργό, πρωταγωνιστικό και καθοριστικό ρόλο κατά την προεγχειρητική περίοδο, στοχεύοντας σε μία μετεγχειρητική πορεία χωρίς επιπλοκές.
Στο κείμενο που ακολουθεί μεταφέρουμε τις βασικές κατευθυντήριες οδηγίες του συγκεκριμένου προγράμματος, αποσκοπώντας στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των ασθενών αλλά και στην ενεργό συνεργασία τους για μία ομαλή μετεγχειρητική πορεία και ελάχιστη διάρκεια παραμονής στο νοσοκομείο.
1. Έλεγχος επιπέδων σακχάρου αίματος
Η κάθε χειρουργική πράξη αποτελεί μία κατάσταση έντονου stress για τον ασθενή. Το χειρουργικό stress μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα του σακχάρου αίματος με απώτερες δυσμενείς συνέπειες.
Διατηρώντας τα επίπεδα σακχάρου εντός των φυσιολογικών ορίων κατά τη διάρκεια της περιεγχειρητικής περιόδου, ο κίνδυνος λοίμωξης στην περιοχή του τραύματος περιορίζεται σημαντικά και παράλληλα εξασφαλίζεται η ομαλή επούλωσή του.
Βασικές κατευθυντήριες οδηγίες για τον έλεγχο του σακχάρου
Μη διαβητικοί ασθενείς
Θα πρέπει να εξετάζονται τα ακόλουθα:
- Υπάρχει ιστορικό διαβήτη;
- Ηλικία άνω των 45 ετών;
- Δείκτης Μάζας Σώματος (Body Mass Index – BMI) μεγαλύτερος από 30;
Αν υπάρχει θετική απάντηση έστω και σε ένα από τα παραπάνω ερωτήματα, τότε το πρωί του χειρουργείου πρέπει να ελεγχθεί το σάκχαρο νηστείας και, αν είναι >200, συνιστάται η στάγδην έγχυση ινσουλίνης κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, πράξη για την οποία θα επιληφθεί η/ο αναισθησιολόγος.
Διαβητικοί ασθενείς
Αν η/ο ασθενής είναι γνωστό ότι πάσχει από διαβήτη και τα επίπεδα γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (Α1c) είναι >7,0% ή τα επίπεδα σακχάρου αίματος, έστω και σε μία μέτρηση τις τελευταίες δύο εβδομάδες, είναι >200, τότε πρέπει να ρυθμιστεί το σάκχαρο προεγχειρητικά και να επανέλθει σε επίπεδα ευγλυκαιμίας.
Συνήθως αυτό επιτυγχάνεται σε συνεργασία με τον διαβητολόγο.
2. Μετεγχειρητική Σύγχυση (Delirium)
Το delirium είναι μία κατάσταση σύγχυσης που εμφανίζεται κατά τη μετεγχειρητική περίοδο σε ορισμένους ασθενείς. Η εμφάνισή του είναι κατά κανόνα μη αναμενόμενη και μπορεί να διαρκέσει από λίγες ώρες μέχρι λίγες ημέρες.
Ασθενείς τρίτης ηλικίας είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς στην εμφάνιση τέτοιων επεισοδίων σύγχυσης, ενώ υπάρχει ένας αριθμός προδιαθεσικών παραγόντων που μπορεί να προκαλέσει την εμφάνιση αυτής της δυσάρεστης κατάστασης.
Ο χειρουργός και γενικότερα η νοσηλευτική ομάδα φροντίδας πρέπει να είναι καλά ενημερωμένοι για την παρουσία αυτών των προδιαθεσικών παραγόντων ώστε να εργασθούν συλλογικά με την οικογένεια και να ελαχιστοποιήσουν την πιθανότητα ενός τέτοιου επεισοδίου κατά τη μετεγχειρητική περίοδο.
Παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης delirium, άλλοτε άλλης βαρύτητας, είναι:
- ηλικία >65 ετών,
- ιστορικό διαταραχών της συγκέντρωσης ή/και της προσοχής,
- ιστορικό σοβαρής συστηματικής νόσου ή ενεργού λοίμωξης,
- διαταραχές όρασης ή ακοής.
Επίσης, ορισμένα φάρμακα φαίνεται να σχετίζονται με την εμφάνιση μετεγχειρητικής σύγχυσης στην άμεση μετεγχειρητική περίοδο.
Φάρμακα που μπορούν να προκαλέσουν μετεγχειρητική σύγχυση
| Κατηγορία φαρμάκων | Παραδείγματα |
|---|---|
| Φάρμακα με δράση στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα | Βενζοδιαζεπίνες, βαρβιτουρικά, αντιπαρκινσονικά |
| Αναλγητικά | Ναρκωτικά (μεπεριδίνη), αντιφλεγμονώδη |
| Αντισταμινικά | Αντισταμινικά |
| Φάρμακα γαστρεντερικού συστήματος | Σπασμολυτικά, H2 blockers |
| Αντιβιοτικά | Φλουοροκινολόνη |
| Ψυχοτρόπα | Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, λίθιο |
| Φάρμακα καρδιαγγειακού συστήματος | Ανθυπερτασικά, αντιαρρυθμιογόνα, δακτυλίτις |
Στο πλαίσιο της διαγνωστικής προσέγγισης των ασθενών αυτών, ο έλεγχος της μεταβολικής τους κατάστασης και η διόρθωση τυχόν ηλεκτρολυτικών διαταραχών αποτελούν βασική προϋπόθεση πριν από κάθε άλλη διαγνωστική ή θεραπευτική παρέμβαση.
3. Διατροφή
Η κατανάλωση ποιοτικού και υγιεινού φαγητού πριν από μία προγραμματισμένη επέμβαση παίζει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο της προεγχειρητικής προετοιμασίας.
Έχει βρεθεί ότι περίπου 25% των ασθενών που εισάγονται στο νοσοκομείο προκειμένου να υποβληθούν σε κάποια χειρουργική επέμβαση έχουν διαταραχές της θρέψης.
Επομένως, πρέπει να διερευνάται το ενδεχόμενο υποκείμενης δυσθρεψίας σε όλους τους ασθενείς.
Για τον σκοπό αυτό, οι ακόλουθες πληροφορίες είναι πολύ χρήσιμες και πρέπει να αντλούνται κατά τη διάρκεια λήψης του ιστορικού:
- Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (Body Mass Index – BMI) είναι <19;
- Υπάρχει απώλεια βάρους χωρίς αυτό να αποτελεί την κύρια επιδίωξη της/του ασθενούς;
- Υπάρχει μειωμένη λήψη τροφής λόγω ανορεξίας;
- Υπάρχει αναφορά για δυσφαγία ή εμέτους που καθιστά αδύνατη ή δυσχερή τη λήψη τροφής;
Αν η απάντηση έστω και σε ένα από τα παραπάνω ερωτήματα είναι θετική, η/ο ασθενής πρέπει να παραπεμφθεί σε διατροφολόγο για περαιτέρω αξιολόγηση και αποκατάσταση των θρεπτικών ελλειμμάτων.
Ένας αξιόπιστος και χρήσιμος δείκτης, που παράλληλα αντανακλά τον κίνδυνο εμφάνισης μετεγχειρητικών επιπλοκών που σχετίζονται με κακή θρέψη, ιδιαίτερα μετά από επεμβάσεις μέσης ή μεγάλης βαρύτητας, όπως για παράδειγμα η ρήξη αναστόμωσης, αποτελούν τα επίπεδα της αλβουμίνης (λευκωματίνης) στον ορό.
Η λευκωματίνη πρέπει να ελέγχεται πριν από κάθε μεγάλη επέμβαση ώστε να προκαθορίζεται ο κίνδυνος εμφάνισης επιπλοκών και παράλληλα να δίνεται η ανάλογη δυνατότητα αποκατάστασης των θρεπτικών ελλειμμάτων με τη χρήση σκευασμάτων υψηλής θερμιδικής αξίας, ανοσοδιατροφής κ.λπ.
4. Φάρμακα
Ο χειρουργός πρέπει να γνωρίζει ακριβώς όλα τα φάρμακα που παίρνει ο ασθενής σε χρόνια βάση.
Ορισμένα εξ αυτών αυξάνουν τον κίνδυνο της αιμορραγίας κατά τη διάρκεια της επέμβασης και πρέπει να διακόπτονται. Υπάρχουν όμως και φάρμακα που ο ασθενής πρέπει να συνεχίσει να τα παίρνει καθ’ όλη τη διάρκεια της περιεγχειρητικής περιόδου χωρίς διακοπή.
Φάρμακα που αυξάνουν τον κίνδυνο της αιμορραγίας, όπως τα αντιπηκτικά (Coumadin, Plavix και άλλα παρεμφερή), πρέπει να διακόπτονται τουλάχιστον πέντε ημέρες πριν από την επέμβαση και να υποκαθίστανται με ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους.
Για την ασφάλεια ενός τέτοιου χειρισμού καλό είναι να υπάρχει επικοινωνία και συνεννόηση με τον γιατρό που έχει χορηγήσει αυτά τα φάρμακα, συνήθως τον καρδιολόγο.
Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (NSAID), επειδή και αυτά αυξάνουν τον κίνδυνο της αιμορραγίας, πρέπει να διακόπτονται 1-2 εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη επέμβαση.
Φάρμακα όπως οι beta blockers και aspirin μπορούν να συνεχίσουν να λαμβάνονται κατά την περιεγχειρητική περίοδο χωρίς διακοπή.
5. Ο έλεγχος του πόνου
Σημαντικό στοιχείο μιας επιτυχημένης ανάνηψης είναι ο έλεγχος του μετεγχειρητικού πόνου.
Για τον λόγο αυτό καλό είναι να υπάρχει μια συζήτηση και ενημέρωση με τον χειρουργό ή/και την/τον αναισθησιολόγο για τον τρόπο που σκέπτονται να διαχειριστούν τον μετεγχειρητικό πόνο.
Είναι γεγονός ότι σήμερα υπάρχουν πολλές στρατηγικές προσέγγισης και αντιμετώπισης του μετεγχειρητικού πόνου που αρκετές φορές προσφέρουν καλύτερη και πιο αποτελεσματική ανακούφιση σε σχέση με την απλή χορήγηση αναλγητικών.
Παράλληλα, έχοντας μία ουσιαστική συζήτηση με τον γιατρό για τη μετεγχειρητική αναλγησία, ο τελευταίος μπορεί να εκτιμήσει πόσο ασφαλής είναι η χορήγηση οπιοειδών αναλγητικών, έστω στην μικρότερη δυνατή δοσολογία, χωρίς τον κίνδυνο εθισμού από την πλευρά του ασθενούς με όλα τα δυσμενή συνακόλουθα που συνεπάγεται κάτι τέτοιο.
Αρχικά, ο μετεγχειρητικός πόνος μπορεί να ελεγχθεί με έναν συνδυασμό μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων και μη οπιοειδών αναλγητικών.
Ο χειρουργός μπορεί να χρησιμοποιήσει έγχυση τοπικού αναισθητικού στην περιοχή της εγχείρησης ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο πόνος, ενώ η/ο αναισθησιολόγος, με την τοποθέτηση ενός πολύ λεπτού καθετήρα σε συγκεκριμένο χώρο μεταξύ των ελύτρων που περιβάλλουν τον νωτιαίο μυελό και τη βραδεία και συνεχή έγχυση αναλγητικού, μπορεί να επιτύχει απόλυτη περιοχική αναλγησία, ιδιαίτερα μετά από κοιλιακές επεμβάσεις.
Για σύνθετες επεμβάσεις μείζονος βαρύτητας, το σχέδιο αναλγησίας μπορεί να περιλαμβάνει και τη χρήση οπιοειδών, η δοσολογία των οποίων μειώνεται σταδιακά μέχρι πλήρους διακοπής τις επόμενες ημέρες, όταν η ένταση του πόνου έχει μειωθεί σημαντικά.
Πίνακας 1. Μετεγχειρητικός Έλεγχος Πόνου για ενήλικες
| Ένταση πόνου | Πώς περιγράφεται | Τι μπορώ να πάρω για να νιώσω καλύτερα |
|---|---|---|
| Ήπιος πόνος (mild) | Ο πόνος δεν παρεμβάλλεται στις δραστηριότητές μου. Έχω αίσθηση του πόνου, αλλά ακόμη μπορώ να εκτελώ κινητικές δραστηριότητες, όπως περπάτημα. | Μη φαρμακευτική αντιμετώπιση. Μη οπιοειδή αναλγητικά από το στόμα για ήπιο πόνο, αναλόγως των αναγκών. |
| Μέτριας βαρύτητας πόνος (moderate) | Ο πόνος είναι υπαρκτός και δεν μπορώ να τον αγνοήσω. Παρεμβάλλεται στις καθημερινές μου δραστηριότητες. | Μη φαρμακευτική αντιμετώπιση. Μη οπιοειδή αναλγητικά σε ανάλογη δοσολογία, κατανεμημένα στο 24ωρο. |
| Πολύ έντονος πόνος (severe) | Εστιάζομαι στον πόνο και δεν μπορώ να εκτελέσω τις καθημερινές μου δραστηριότητες. Δεν μπορώ να κοιμηθώ από τον πόνο. Είναι ο χειρότερος πόνος που θα μπορούσα να υποφέρω και αυτή τη στιγμή δεν με ενδιαφέρει κάτι άλλο παρά μόνο να ανακουφιστώ. | Μη φαρμακευτική αντιμετώπιση. Μη οπιοειδή αναλγητικά κατανεμημένα στο 24ωρο. Οπιοειδή βραχείας δράσεως, πάντα σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό. |
Εφόσον ο ασθενής αναμένεται να λάβει αναλγητική αγωγή με οπιοειδή μετά την έξοδό του από το νοσοκομείο, θα πρέπει να γνωρίζει τη διαδικασία μείωσης της δόσης μέχρι πλήρους διακοπής και ακολούθως την ασφαλή απομάκρυνση και απόρριψη των μη χρησιμοποιημένων οπιοειδών.
Με τον τρόπο αυτό αποτρέπεται η χρήση τους από άτομα που βρίσκονται στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον του ασθενούς, ιδιαίτερα ανηλίκους ή άτομα επιρρεπή στη χρήση εθιστικών ουσιών.
6. Διακοπή καπνίσματος
Η προεγχειρητική περίοδος αποτελεί χρονικά την καλύτερη ευκαιρία για οριστική διακοπή του καπνίσματος.
Το κάπνισμα παρεμβάλλεται σε όλες τις φάσεις επούλωσης του τραύματος. Παράλληλα μειώνει την ικανότητα των κυττάρων να ασκούν τη μικροβιοκτόνο δράση τους κατά των μικροβίων.
Για παράδειγμα, ο καπνιστής έχει 2,2 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να παρουσιάσει λοίμωξη του αναπνευστικού —πνευμονία— μετεγχειρητικά σε σχέση με τον μη καπνιστή.
Έτσι, αν για τους μη καπνιστές ο κίνδυνος μετεγχειρητικής πνευμονίας είναι 10%, για τους καπνιστές ο κίνδυνος αυτός αυξάνεται σε 22%.
Η νικοτίνη αυξάνει την αρτηριακή πίεση και την καρδιακή συχνότητα —ταχυκαρδία. Παράλληλα, μπορεί να προκαλέσει την εμφάνιση αρρυθμιών, ενώ το μονοξείδιο του άνθρακα που παράγεται κατά τη διάρκεια του καπνίσματος μειώνει την περιεκτικότητα του οξυγόνου στο αίμα.
Διάφορες μελέτες έχουν αποδείξει ότι ασθενείς που καπνίζουν έχουν:
- αυξημένη συχνότητα λοίμωξης ή ακόμη και διάσπασης του τραύματος μετά από γενική αναισθησία,
- αυξημένη συχνότητα ισχαιμίας ή και νέκρωσης του τραύματος μετά μαστεκτομή ή επέμβαση αποκατάστασης του μαστού σε γυναίκες καπνίστριες,
- αυξημένη συχνότητα εμφάνισης μετεγχειρητικής κοιλιοκήλης,
- αυξημένη συχνότητα εν τω βάθει λοίμωξης του χειρουργικού πεδίου, όπως ενδοκοιλιακό απόστημα,
- μεγαλύτερη ένταση πόνου και ανάγκη για υψηλότερες δόσεις οπιούχων αναλγητικών,
- αυξημένη πιθανότητα θρομβοεμβολικών επεισοδίων και σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο καρδιακών προσβολών από τους μη καπνιστές.
Διακόπτοντας το κάπνισμα
- Μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος επιπλοκών.
- Το νοσοκομείο, ως ένας χώρος ελεύθερος καπνού και γενικότερα καπνικών προϊόντων, λειτουργεί αποτρεπτικά στην όποια εθιστική τάση χρήσης καπνού από τον ασθενή.
- Η συχνότητα οριστικής διακοπής του καπνίσματος είναι πολύ υψηλότερη όταν επιχειρείται κατά την προεγχειρητική περίοδο.
Με τη διακοπή του καπνίσματος, έστω και μία ημέρα πριν το χειρουργείο, μπορεί να αποκατασταθεί η αυξημένη αρτηριακή πίεση και να επανέλθει ο φυσιολογικός καρδιακός ρυθμός.
Η αναπνευστική λειτουργία βελτιώνεται σημαντικά μετά από οκτώ εβδομάδες διακοπής του καπνίσματος, ενώ διακοπή για τέσσερις εβδομάδες μειώνει την εμφάνιση μετεγχειρητικών επιπλοκών κατά 20-30%.
Για όλους αυτούς τους λόγους είναι αυτονόητο ότι η διακοπή καπνίσματος θεωρείται βασική και αναγκαία προϋπόθεση για τον προγραμματισμό της χειρουργικής επέμβασης.
Την παραμονή της επέμβασης
Ανεξάρτητα από το πόσο καλά ή όχι έχει προετοιμασθεί η/ο ασθενής κατά τη μακρά ή λιγότερο μακρά προεγχειρητική περίοδο, η ημέρα πριν από το χειρουργείο έχει την ιδιαιτερότητα λήψης ή εφαρμογής συγκεκριμένων μέτρων.
Ο επόμενος πίνακας είναι ένας συνοπτικός και περιεκτικός οδηγός που περιέχει χρήσιμες πληροφορίες για την παραμονή της επέμβασης.
Πίνακας 2. Μία ημέρα πριν το χειρουργείο
Φαγητό & Ποτό
- Μην φάτε ή πιείτε —συμπεριλαμβάνονται μέντες, καραμέλες και τσίχλες— μετά τα μεσάνυχτα της ημέρας του χειρουργείου.
- Καθαρά ποτά, υπό συνθήκες, μέχρι 4 ώρες πριν το χειρουργείο.
- Καθαρά ποτά είναι: νερό, σκέτος καφές, σκέτο τσάι.
- Όχι γάλα και χυμούς.
Η μη τήρηση των ανωτέρω οδηγεί στην καθυστέρηση ή ακόμη και στην ακύρωση της προγραμματισμένης επέμβασης.
Φροντίδα Δέρματος
- Μην εφαρμόζετε κρέμες, λάδια, βερνίκια νυχιών ή make up την ημέρα του χειρουργείου.
- Εφαρμόστε τις οδηγίες του χειρουργού σας για την υγιεινή του δέρματος.
Φάρμακα
- Δεν διακόπτεται η φαρμακευτική αγωγή εκτός από εκείνα τα φάρμακα που έχουν υποδειχθεί από την ιατρική ομάδα, όπως για παράδειγμα αντιπηκτικά, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη ή φυτικά συμπληρώματα.
- Σε κάθε περίπτωση, η λήψη φαρμάκων να γίνεται με ελάχιστη ποσότητα νερού.
Αφαίρεση Κοσμημάτων – Piercings
Πριν από την επέμβαση πρέπει να αφαιρούνται κοσμήματα και piercings.
Συμπερασματικά
Η προεγχειρητική ετοιμασία του ασθενούς αποτελεί μέρος μίας δυναμικά εξελισσόμενης διαδικασίας που ξεκινά από την πρώτη επαφή του γιατρού με τον ασθενή και ολοκληρώνεται με την πλήρη αποκατάσταση του τελευταίου.
Παρά το γεγονός ότι η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει πέντε αλληλοδιάδοχες χρονικές περιόδους —προεγχειρητική περίοδος, εγχείρηση, ανάνηψη, μετεγχειρητική περίοδος και αποκατάσταση— και ιδανικά απαιτεί τη συνεργασία και άλλου εξειδικευμένου ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, ο χειρουργός παραμένει ο κεντρικός συντονιστής που φροντίζει ώστε ο ασθενής να δέχεται την καλύτερη, ασφαλέστερη και επιστημονικά ορθότερη θεραπεία.
Επιπλέον, ο χειρουργός είναι υπεύθυνος να σταθμίσει τη βιολογική συμπεριφορά της υποκείμενης νόσου και τις δυσμενείς επιπτώσεις αν παραμείνει χωρίς χειρουργική αντιμετώπιση έναντι του κινδύνου των μετεγχειρητικών επιπλοκών που μπορεί να προκύψουν από την επέμβαση.
Ο ασθενής λοιπόν πρέπει να γνωρίζει ότι είναι ο πρωταγωνιστής σε όλες τις φάσεις της περιεγχειρητικής περιόδου, με τον χειρουργό στον οποίο έχει εμπιστευθεί το πρόβλημά του να είναι ο κύριος συντονιστής κάθε διαγνωστικής ή θεραπευτικής προσέγγισης.
Φυσικά, η επάρκεια που κάθε χειρουργός θεμελιώνει με την εκτέλεση μεγάλου αριθμού επεμβάσεων που χαρακτηρίζονται ως επεμβάσεις μεγάλης βαρύτητας και υψηλού κινδύνου έχει ως συνέπεια τα πολύ καλά αποτελέσματα ως προς την έκβαση των ασθενών.
Όμως, το καλό αποτέλεσμα δεν είναι αποκλειστικά έργο της επάρκειας και των δεξιοτήτων του χειρουργού, αλλά προϊόν ενός συστήματος που υποστηρίζει την παροχή ποιοτικής φροντίδας με τη συνεργασία πολλών και εξειδικευμένων επαγγελματιών υγείας.
Επομένως, η δημιουργία και η συντήρηση ενός τέτοιου συστήματος, που να είναι σταθερό, πολυσυνεργατικό, αξιόπιστο και ανθρωποκεντρικό, με κοινό στόχο την παροχή ποιοτικής νοσοκομειακής φροντίδας, εγγυάται την ασφαλή διαχείριση του ασθενούς.
Ως ασθενείς μπορείτε και πρέπει να γίνετε μέρος αυτής της ομάδας, με ενεργό και συγκεκριμένο ρόλο, και συνεργαζόμενοι με τα άλλα μέλη να εισπράξετε τα οφέλη από τις υπηρεσίες τους.
Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση ή την εξατομικευμένη θεραπευτική απόφαση.