Ο καρκίνος παχέος εντέρου & ορθού είναι από τους συχνότερους καρκίνους παγκοσμίως και η έγκαιρη διάγνωση είναι πρωταρχικής σημασίας για την πρόγνωση. Παρακάτω αναφέρονται σε συνοπτική μορφή τους παράγοντες κινδύνου, την πρόληψη, τα κύρια συμπτώματα, την διάγνωση και τις θεραπευτικές επιλογές.

Βασικά στοιχεία

Ο καρκίνος παχέος εντέρου & ορθού είναι ο 3ος συχνότερος παγκοσμίως (περίπου 10% όλων των περιστατικών καρκίνου).
Είναι η 2η αιτία θανάτου από καρκίνο σε παγκόσμιο επίπεδο.
Εμφανίζεται συχνότερα μετά τα 50 έτη, όμως σε ορισμένες χώρες παρατηρείται αύξηση και στις ηλικίες 30–50.
Παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένο περιλαμβάνουν υψηλή κατανάλωση επεξεργασμένων κρεάτων, χαμηλή κατανάλωση φρούτων/λαχανικών, καθιστική ζωή, παχυσαρκία, κάπνισμα και αλκοόλ.
Υγιεινός τρόπος ζωής, αποφυγή παραγόντων κινδύνου και έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων μπορούν να μειώσουν σημαντικά τη συχνότητα και τις επιπτώσεις της νόσου.

Γενική εικόνα

Ο καρκίνος παχέος εντέρου & ορθού αφορά το παχύ έντερο (κόλον) ή/και το ορθό και μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσηση, ιδιαίτερα όταν διαγνωστεί σε προχωρημένο στάδιο. Ο κίνδυνος αυξάνει με την ηλικία (με τα περισσότερα περιστατικά μετά τα 50), ενώ αρκετά συστήματα υγείας καταγράφουν αύξηση σε νεότερες ηλικίες.
Συχνά συμπτώματα είναι μεταβολές στις κενώσεις, αίμα στα κόπρανα, κοιλιακό άλγος, ανεξήγητη απώλεια βάρους, κόπωση και χαμηλά επίπεδα σιδήρου, όμως σε αρχικά στάδια πολλοί ασθενείς δεν έχουν εμφανή συμπτώματα.
Η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από το στάδιο της νόσου κατά την διάγνωση. Η διάγνωση σε αρχικά στάδια της νόσου συνδέεται με την καλλίτερη πρόγνωση.

Παράγοντες κινδύνου

Τρόπος ζωής: Διατροφή με πολλά επεξεργασμένα/κόκκινα κρέατα και λίγα φρούτα/λαχανικά, μειωμένη φυσική δραστηριότητα, υπέρβαρο/παχυσαρκία, κάπνισμα, αλκοόλ.

Οικογενειακό ιστορικό & γενετικοί παράγοντες: Οικογενειακό ιστορικό κολοορθικού καρκίνου ή κληρονομικά σύνδρομα (π.χ. Lynch, FAP).

Ατομικό ιστορικό: Προηγούμενος κολοορθικός καρκίνος ή συγκεκριμένοι τύποι πολυπόδων.

Ηλικία: Ο κίνδυνος αυξάνει μετά τα 50, χωρίς να αποκλείεται εμφάνιση και νωρίτερα.

Πρόληψη

Η πρόληψη βασίζεται στον υγιεινό τρόπο ζωής και την έγκαιρη ανίχνευση.

Κύρια μέτρα: ισορροπημένη διατροφή με φρούτα/λαχανικά, αποφυγή καπνίσματος, φυσική δραστηριότητα, υγιές βάρος, περιορισμός αλκοόλ και αποφυγή έκθεσης σε περιβαλλοντικούς παράγοντες κινδύνου όπου είναι δυνατό.

Συμπτώματα

Στα αρχικά στάδια ο καρκίνος μπορεί να μην δώσει συμπτώματα ή να δώσει ήπια. Όταν εμφανίζονται, μπορεί να περιλαμβάνουν:

Αλλαγές στις κενώσεις (διάρροια, δυσκοιλιότητα ή “στένωση” κοπράνων)
Αίμα στα κόπρανα (έντονο κόκκινο ή πολύ σκούρο)
Επίμονο φούσκωμα/πόνο/κράμπες στην κοιλιά
Ανεξήγητη απώλεια βάρους
Κόπωση
Σιδηροπενική αναιμία λόγω χρόνιας αιμορραγίας

Αν υποψιάζεστε κάτι από τα παραπάνω, είναι σωστό να μιλήσετε άμεσα με το γιατρό σας.

Έγκαιρη διάγνωση & έλεγχος

Προγράμματα έγκαιρης διάγνωσης μειώνουν την καθυστερημένη διάγνωση και τις συνέπειες της. Η θεραπεία έχει μεγαλύτερες πιθανότητες ίασης όταν η νόσος εντοπιστεί νωρίς.
Σε χώρες όπως η Ελλάδα με οργανωμένο προληπτικό έλεγχο του πληθυσμού (screening), ο τακτικός έλεγχος με κολονοσκόπηση, βοηθά να εντοπιστούν και να αφαιρεθούν προκαρκινικές βλάβες, μειώνοντας τόσο τη συχνότητα όσο και τη θνησιμότητα.

Πώς γίνεται η διάγνωση και η σταδιοποίηση της νόσου μετά τη διάγνωση (ενδεικτικά): κλινική εξέταση, απεικονίσεις (π.χ. υπέρηχος κοιλίας, αξονική/μαγνητική), κολονοσκόπηση ή σιγμοειδοσκόπηση, βιοψία για ιστολογική εξέταση και—όπου χρειάζεται—μοριακός έλεγχος για καθοδήγηση θεραπείας.
Άτομα με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό ή κληρονομικά σύνδρομα μπορεί να ωφεληθούν από γενετική συμβουλευτική και εξατομικευμένο πλάνο ελέγχου.

Θεραπεία

Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο, τα χαρακτηριστικά του όγκου και τη γενική κατάσταση υγείας. Επιλογές περιλαμβάνουν: χειρουργείο, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία, στοχευμένες θεραπείες και ανοσοθεραπεία.
Το ογκολογικό συμβούλιο του νοσοκομείου θα αποφασίσει για την καλλίτερη θεραπευτική διαχείριση του ασθενούς στην βάση των δεδομένων της νόσου και των διεθνών κατευθυντηρίων οδηγιών που διασφαλίζουν την ασφαλή ογκολογική προσέγγιση .

Πρώιμο στάδιο

Συνήθως αντιμετωπίζεται με χειρουργική αφαίρεση του όγκου και των κοντινών λεμφαδένων. Ανάλογα με την εντόπιση, μπορεί να γίνει κολεκτομή ή πρωκτεκτομή, με πιθανότητα προσωρινής ή μόνιμης στομίας σε επιλεγμένες περιπτώσεις. Σε ασθενείς υψηλότερου κινδύνου υποτροπής μπορεί να προταθεί επικουρική χημειοθεραπεία, ενώ στον καρκίνο ορθού χρησιμοποιούνται συχνά προεγχειρητικές θεραπείες/ακτινοθεραπεία για μείωση του όγκου. Η παρακολούθηση μετά τη θεραπεία είναι απαραίτητη.

Προχωρημένο/μεταστατικό στάδιο

Η συστηματική θεραπεία αποτελεί τη βάση (χημειοθεραπεία μόνη ή σε συνδυασμό με στοχευμένες θεραπείες, ανάλογα με το μοριακό προφίλ). Η ανοσοθεραπεία μπορεί να ωφελήσει όγκους MSI-H ή dMMR. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, χειρουργείο ή τοπικές θεραπείες (π.χ. κατάλυση ή ακτινοθεραπεία) εφαρμόζονται για συγκεκριμένες μεταστάσεις ή για ανακούφιση συμπτωμάτων.

Ο Ιάκωβος Νομικός, Γενικός Χειρουργός & Χειρουργός Ογκολόγος, προσεγγίζει κάθε περιστατικό εξατομικευμένα και σε συνεργασία με διεπιστημονική ομάδα (ογκολογικό συμβούλιο), ώστε να επιλεγεί η προσωποποιημένη στρατηγική θεραπείας που ταιριάζει για κάθε άρρωστο χωριστά (personalized medicine). Στόχος είναι η ογκολογικά ορθή αντιμετώπιση με σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές όπου ενδείκνυνται, οργανωμένο προεγχειρητικό πλάνο και σαφείς οδηγίες για την ανάρρωση και την παρακολούθηση.

Αν έχετε συμπτώματα, αναιμία/χαμηλό σίδηρο, οικογενειακό ιστορικό ή χρειάζεστε δεύτερη γνώμη, επικοινωνήστε για αξιολόγηση και καθοδήγηση.

210 4964241 • 694 4450750 • Email: nomikosj@otenet.gr

Κλείστε Ραντεβού

Οδηγός ενημέρωσης ασθενών

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή σταδιοποίηση είναι καθοριστικές για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Παρακάτω θα βρείτε μια δομημένη ενημέρωση για τα βασικά βήματα: διάγνωση, εξετάσεις, θεραπεία ανά στάδιο, παρακολούθηση και καθημερινότητα μετά τη θεραπεία.

1) Τι είναι ο καρκίνος παχέος εντέρου;

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου (κόλον) ξεκινά συνήθως από πολύποδες, δηλαδή μικρές βλάβες του βλεννογόνου που με την πάροδο του χρόνου μπορεί να εξελιχθούνσε σε κακοήθεις .

Συχνά συμπτώματα που πρέπει να αξιολογούνται

• Αλλαγή στις κενώσεις (διάρροια / δυσκοιλιότητα / σμίκρυνση της διαμέτρου των κοπράνων) που επιμένει
Αίμα στα κόπρανα ή ανεξήγητη αναιμία (χαμηλός σίδηρος)
Κοιλιακό άλγος, φούσκωμα ή κράμπες που δεν υποχωρούν
Ανεξήγητη απώλεια βάρους, κόπωση

Σημείωση: Πολλοί ασθενείς δεν έχουν έντονα συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Αν υπάρχει ανησυχία ή οικογενειακό ιστορικό, ο έλεγχος δεν πρέπει να καθυστερεί.

2) Διάγνωση & βασικός προεγχειρητικός έλεγχος

Κολονοσκόπηση & βιοψία

Η κολονοσκόπηση είναι η βασική εξέταση που επιτρέπει την επισκόπηση του εντέρου και τη λήψη βιοψίας. Η ιστολογική εξέταση (παθολογοανατομικός έλεγχος) επιβεβαιώνει τη διάγνωση και δίνει σημαντικές πληροφορίες για τον τύπο του όγκου.

Μοριακός/βιολογικός χαρακτηρισμός (βιοδείκτες)

Σήμερα, πέρα από την «κλασική» διάγνωση, συχνά ζητούνται εξετάσεις σε δείγμα του όγκου που βοηθούν στη λήψη στοχευμένων – προσωποποιημένων θεραπευτικών αποφάσεων. Ενδεικτικά:

MMR/MSI: έλεγχος ανεπάρκειας επιδιόρθωσης αναντιστοιχιών (dMMR) / υψηλής μικροδορυφορικής αστάθειας (MSI-H), που μπορεί να επηρεάσει θεραπευτικές επιλογές.
Οικογενειακό ιστορικό και πιθανή παραπομπή για γενετική συμβουλευτική όταν ενδείκνυται.

Εξετάσεις αίματος & απεικόνιση

CEA (καρκινοεμβρυϊκό αντιγόνο), γενική αίματος, βιοχημικός έλεγχος
CT θώρακος/κοιλίας/πυέλου για έλεγχο έκτασης νόσου (σταδιοποίηση)
MRI σε ειδικές ενδείξεις (π.χ. καλύτερη αξιολόγηση ήπατος/ύποπτων ευρημάτων)

3) Σταδιοποίηση (Stage) – τι σημαίνει πρακτικά

Η σταδιοποίηση περιγράφει πόσο έχει επεκταθεί η νόσος και βασίζεται στο σύστημα TNM (Όγκος-Λεμφαδένες-Μεταστάσεις). Με απλά λόγια, όσο νωρίτερα το στάδιο, τόσο μεγαλύτερες οι πιθανότητες ίασης.

Σχηματική περιγραφή σταδίων

Στάδιο 0–Ι: πολύ αρχική/εντοπισμένη νόσος
Στάδιο ΙΙ: διήθηση βαθύτερα στο τοίχωμα, χωρίς λεμφαδένες
Στάδιο ΙΙΙ: συμμετοχή λεμφαδένων κοντά στο έντερο
Στάδιο IV: μεταστατική νόσος (συχνότερα ήπαρ/πνεύμονες)

4) Θεραπεία όταν η νόσος δεν έχει κάνει απομακρυσμένες μεταστάσεις (μη μεταστατική)

Πολύποδας με καρκίνο

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο καρκίνος εντοπίζεται μέσα σε πολύποδα που αφαιρείται ενδοσκοπικά. Ανάλογα με τα ιστολογικά χαρακτηριστικά (π.χ. όρια εκτομής, μορφολογία), μπορεί να αρκεί παρακολούθηση ή να προταθεί χειρουργική επέμβαση για μεγαλύτερη ογκολογική ασφάλεια.

Χειρουργική αντιμετώπιση (κολοεκτομή)

Όταν πρόκειται για διηθητικό καρκίνο, βασικός πυλώνας είναι η χειρουργική αφαίρεση του τμήματος του εντέρου που περιέχει τον όγκο, μαζί με τον αντίστοιχο λεμφαδενικό καθαρισμό. Η επέμβαση μπορεί να γίνει με ανοικτή ή ελάχιστα επεμβατική (λαπαροσκοπική/ρομποτική) προσέγγιση, ανάλογα με την περίπτωση.

Πότε μπορεί να χρειαστεί στομία (κολοστομία);

Σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. όταν δεν είναι ασφαλής η άμεση επανασύνδεση του εντέρου), μπορεί να δημιουργηθεί προσωρινή στομία. Η απόφαση είναι εξατομικευμένη και συζητείται αναλυτικά με τον ασθενή.

Προεγχειρητική Χημειοθεραπεία (Νέο-επικουρική)

Αν το χειρουργείο δεν είναι εφικτό ως πρώτο βήμα λόγω τοπικά προχωρημένης νόσου ή (κυρίως) στον καρκίνο του ορθού, μπορεί να προηγηθεί συστηματική θεραπεία (χημειοθεραπεία , ανοσοθεραπεία) ή / και ακτινοθεραπεία (στο καρκίνωμα του ορθού), ανάλογα με το στάδιο του όγκου και την έκφραση ορισμένων βιοδεικτών όπως d MMR / MSI-H), με στόχο την μείωση του μεγέθους , προκειμένου να καταστεί εφικτή η ριζική αντιμετώπιση του νεοπλάσματος.

5) Θεραπεία μετά το χειρουργείο (επικουρική) & παρακολούθηση

Επικουρική θεραπεία

Σε ορισμένα στάδια, μετά το χειρουργείο μπορεί να προταθεί επικουρική χημειοθεραπεία, με στόχο την εξάλειψη μικροσκοπικών κυττάρων που δεν φαίνονται στις εξετάσεις. Η ανάγκη και η διάρκεια εξαρτώνται από το στάδιο και τα χαρακτηριστικά του όγκου.

Παρακολούθηση

Μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, ακολουθεί οργανωμένο πρόγραμμα παρακολούθησης με κλινική εξέταση, εξετάσεις αίματος (CEA), απεικονίσεις και επαναληπτικές κολονοσκοπήσεις, ώστε να εντοπιστεί έγκαιρα πιθανή υποτροπή.

6) Μεταστατική νόσος (στάδιο IV) – τι αλλάζει

Βιοδείκτες & εξατομίκευση

Στη μεταστατική νόσο, η θεραπεία καθοδηγείται ακόμη περισσότερο από μοριακά χαρακτηριστικά (βιοδείκτες). Συχνά ελέγχονται δείκτες όπως RAS, BRAF, HER2 και όπου ενδείκνυται, πιο εκτεταμένος μοριακός έλεγχος, ώστε να επιλεγεί η πιο κατάλληλη και στοχευμένη θεραπεία.

Τοπικές θεραπείες σε ήπαρ/πνεύμονες

Σε επιλεγμένους ασθενείς, μπορεί να εξεταστούν τοπικές θεραπείες (χειρουργική αφαίρεση μεταστάσεων, θερμική κατάλυση, στοχευμένες ενδαγγειακές θεραπείες ή στερεοτακτική ακτινοθεραπεία) πάντα στο πλαίσιο διεπιστημονικής αξιολόγησης αξιολόγησης από το ογκολογικό συμβούλιο.

Υποστηρικτική φροντίδα

Παράλληλα με τις αντικαρκινικές θεραπείες, υπάρχει οργανωμένη υποστηρικτική φροντίδα (διαχείριση πόνου, κόπωσης, διατροφής, ψυχολογικής επιβάρυνσης κ.ά.), με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

7) Ζωή μετά τη θεραπεία

Η φροντίδα δεν τελειώνει με το τέλος της θεραπείας. Στόχος είναι η ασφαλής επάνοδος στην καθημερινότητα, η αντιμετώπιση πιθανών παρενεργειών και η διατήρηση υγιεινών συνηθειών (διατροφή, άσκηση, διακοπή καπνίσματος), πάντα σε συνεννόηση με τους θεράποντες ιατρούς.

Συχνές Ερωτήσεις

1. Πότε πρέπει να ανησυχήσω για αίμα στα κόπρανα;

Οποιοδήποτε επίμονο σύμπτωμα χρειάζεται αξιολόγηση. Η αιτία μπορεί να είναι καλοήθης, αλλά πρέπει να αποκλειστεί κάποιο σοβαρό πρόβλημα.

2. Η κολονοσκόπηση «πονάει»;

Συνήθως γίνεται με μέθη/αναισθησιολογική υποστήριξη και οι περισσότεροι ασθενείς δεν βιώνουν πόνο.

3. Τι σημαίνει “σταδιοποίηση” και γιατί είναι τόσο σημαντική;

Περιγράφει πόσο έχει επεκταθεί ο καρκίνος και καθορίζει τη σωστή θεραπεία (χειρουργείο, φάρμακα, συνδυασμούς).

4. Πότε αρκεί η αφαίρεση πολύποδα και πότε χρειάζεται χειρουργείο;

Εξαρτάται από το είδος του πολύποδα και τα ιστολογικά ευρήματα. Η απόφαση είναι εξατομικευμένη.

5. Θα χρειαστώ κολοστομία;

Μόνο σε ειδικές περιπτώσεις. Συχνά είναι προσωρινή και αποφασίζεται με γνώμονα την ασφάλεια.

6. Θα χρειαστώ χημειοθεραπεία μετά το χειρουργείο;

Εξαρτάται από το στάδιο και τους παράγοντες κινδύνου που ευνοούν την τοπική υποτροπή ή την συστηματική νόσο.

7. Τι είναι το CEA;

Το καρκινο-εμβρυϊκό αντιγόνο γνωστό ως CEA είναι ένας δείκτης για τον καρκίνο του παχέος εντέρου που μπορεί να βοηθήσει στην παρακολούθηση μετά τη θεραπεία, μαζί με κλινική εξέταση και απεικονίσεις.

8. Τι είναι dMMR / MSI-H;

Είναι βιοδείκτες που δείχνουν πώς “συμπεριφέρεται” ο όγκος και μπορεί να επηρεάσουν θεραπευτικές επιλογές όπως για παράδειγμα την χορήγηση ανοσοθεραπείας.

9. Αν ο καρκίνος έχει μεταστάσεις, υπάρχει θεραπεία;

Ναι. Υπάρχουν συνδυασμοί συστηματικών θεραπειών και σε επιλεγμένες περιπτώσεις, τοπικές θεραπείες για μεταστάσεις.

10. Μετά τη θεραπεία, κάθε πότε θα κάνω εξετάσεις;

Υπάρχουν οργανωμένα πρωτόκολλα παρακολούθησης που περιλαμβάνουν κλινικό έλεγχο, έλεγχο του καρκινο-εμβρυϊκού αντιγόνου (CEA) , απεικονίσεις και κολονοσκόπηση.

Η προσέγγιση του Ιάκωβου Νομικού

Η αντιμετώπιση του καρκίνου του παχέος εντέρου απαιτεί ακρίβεια, ογκολογική ασφάλεια στη χειρουργική τεχνική και σωστό σχεδιασμό πριν και μετά την επέμβαση. Ο Ιάκωβος Νομικός εφαρμόζει σύγχρονες πρακτικές ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής όπου ενδείκνυται, οργανωμένο προεγχειρητικό έλεγχο και τήρηση πρωτοκόλλων ασφάλειας, με στόχο τη μέγιστη δυνατή ογκολογική ριζικότητα και την ταχύτερη αποκατάσταση.

Κλείστε ραντεβού για αξιολόγηση των συμπτωμάτων σας, των εξετάσεων και του πλάνου αντιμετώπισης.

Θέλετε εξατομικευμένη εκτίμηση;